نشر آرما

ناشری با دغدغه‌ی فرهنگ، دین و جامعه‌ی ایرانی

 

 

 

 

«اردشیران. اردشیر دارو. مرماهوس (تحفه‌ی حکيم مؤمن) و آن گیاهی باشد خوشبوی لیکن بسیار تلخ».

این‌ها معانی‌ای است که در لغت‌نامه‌ی دهخدا برای واژه‌ی «آرما» ذکر شده است. اما در نامگذاری نشر آرما، این معانی مدنظر نبودند. بلکه آرما برای مؤسسانش، «آرمان»ست که ناتمام مانده است. آرمانی که مؤسسان و مسئولان این انتشارات به آن باور دارند و همین باور و دغدغه، زمینه‌ساز آن شد تا در سال 1388، با سرمایه‌گذاری شخصی خود این مرکز انتشاراتی را پایه‌گذاری کنند.  

«نشر آرما» یک ناشر خصوصی و غیردولتی است که دفتر آن در اصفهان واقع است؛ گرچه حوزه‌ی فعالیتش محدود به آن شهر نیست. آرما، تاکنون بیش از 120 عنوان کتاب توسط این انتشارات منتشر شده که شمار بالایی از آن‌ها با استقبال مخاطبان به چاپ‌های متعدد رسیده‌اند و برخی نیز در جشنواره‌های مختلف (مانند جایزه‌ی جلال آل‌احمد، کتاب سال دفاع مقدس، کتاب سال عاشورا ـ جایزه‌ی دعبل خزاعی و کتاب سال اصفهان) جوایز و افتخاراتی را کسب کرده‌اند. این انتشارات همچنین توانسته است جوایز و رتبه‌های متعددی را در همین مدت کوتاه کسب نماید که از جمله آنها می‌توان به کسب عنوان ناشر جوان برگزیده کشوری و ناشر برتر استان اصفهان در چند سال متوالی اشاره کرد.

از حیث موضوعی، حوزه‌های اصلی فعالیت نشر آرما را براساس آثار منتشرشده می توان به شش گروه تقسیم کرد:

 

اول ـ تاریخ و اندیشه‌ی سیاسی معاصر  

یکی از شاخه‌های مورد توجه در این نشر، مطالعات تاریخی و اندیشه‌ی سیاسی و به‌طور ویژه تاریخ معاصر ایران از مشروطه به بعد بوده است. ازجمله‌ می‌توان به انتشار مجموعه‌ی «انتم الاعلون»‌ اشاره کرد که تاکنون 10 عنوان کتاب با محور تاریخ معاصر، تجددشناسی، هویت‌شناسی و تمدن اسلامی را شامل می‌شود. این کتاب‌ها به قلم پژوهشگران و نویسندگان نام‌آشنایی چون موسی نجفی، موسی حقانی و اصغر طاهرزاده نگاشته شده‌ است. ازین مجموعه، کتاب‌های «تمدن برتر»، «نظریه‌ی جدید تمدن اسلامی»، «افق تمدنی آینده انقلاب اسلامی»، «مشروطه‌شناسی»، «ایران متحول، غرب جدید» و «بصيرت تاريخي» را می‌توان نام برد.       

مجموعه‌ی پنج‌جلدی «به‌روایت اول‌شخص» (روایت تاریخ انقلاب اسلامی) به‌کوشش بهزاد دانشگر و «لبنان‌زدگی» (اثر سیدحسین مرکبی) از دیگر محصولات آرما در حوزه‌ی تاریخ معاصر است.

 

دوم ـ مسایل فرهنگی ـ اجتماعی جامعه‌ی ایران

محور دوم مورد اهتمام در نشر آرما، آثار و پژوهش‌هایی است که به‌ بررسی مسایل فرهنگی ـ اجتماعی جامعه‌ی ایرانی معاصر پرداخته‌اند؛ مسایلی مانند حجاب، زندگی روزمره، سبک زندگی، آسیب‌های اجتماعی و موارد دیگر. مواجهه‌ی این آثار با مقولات مذکور، نوعاً‌ از منظر مسأله‌شناسانه و تحلیل انتقادی بوده است. به‌عنوان نمونه می‌توان به کتاب‌های «حجاب با حجاب»، «حجاب بی حجاب»، «سبک زندگی» (هرسه اثر محمدرضا زائری)، «مدیریت حجاب در جمهوری اسلامی» (اثر سینا کلهر)، «تن و جان آدمی» (اثر کورش علیانی)، «اینستالوژی» (اثر سیدمجید حسینی)، «فرهنگ ایده‌پردازی و ایده‌پردازی فرهنگی» (اثر علی جعفری) و «گردشگري اسلامي» و «دیپلماسی شهری» (هردو اثر مهدي جمالي‌نژاد) اشاره کرد.

علاوه‌بر آثار مربوط به فرهنگ و جامعه‌ی ایرانی، در این انتشارات، ترجمه‌ی برخی آثار نظری در حوزه‌ی علوم اجتماعی و ارتباطات نیز منتشر شده است که «علم زور» (اثر کریستوفر سیمپسون با ترجمه‌ی محسن بدره) از آن جمله است.

 

سوم. دین و آسیب‌شناسی دینی

پژوهش‌های دینی، سومین دسته‌ از آثار نشر آرما را تشکیل می‌دهند. در این دسته، فهرست متنوعی از منابع فقهی مانند «مجمع الرسائل» (اثر میرزای شیرازی) و مجموعه آثار علمایی چون آقانجفی اصفهانی (مانند «الافاضات و منبع السعادات»، «آداب الصلاة» و «فقه الاماميه») و علامه محمدتقی بهلول (مانند «خاطرات سیاسی»، «از کوثر یکشنبه‌ها» و «حسینیه‌ی بهلول») گرفته تا پژوهش‌های کاربردی قرآنی و حدیثی نظیر «مدیریت و رهبری در تشکل‌های اسلامی» (اثر هشام الطالب، ترجمه‌ی سیدعلی‌محمد رفیعی)، «الاسلام» (مجموعه مناظره‌های دینی انجمن صفاخانه‌ی اصفهان) و «مدیریت بر مدیر» (اثر محمدرضا خوشاب) قرار دارد.

اما بیش‌ترین تمرکز در این گروه بر آثاری با موضوع آسیب‌شناسی دینی است؛ مانند کتاب‌های «لعن‌های نامقدس»، «نهم ربیع، خسارت‌ها، جهالت‌ها» و «عار یا شعار» (هر سه از مهدی مسائلی).  

 

 

چهار. ادبیات داستانی

در حوزه‌ی ادبیات داستانی، تمرکز اصلی نشر آرما تاکنون بر انتشار رمان (ایرانی و ترجمه) بوده است. از رمان‌های ایرانی پرمخاطبی که در این انتشارات منتشر شده، می‌توان «شايد فراموشت كنم» (اثر حسن رحيم‌پور)، «کلت 45» (اثر حسام‌الدین مطهری) و «فانوس دریایی» (اثر مریم بصیری) را نام برد.

در حوزه‌ی رمان ترجمه، رویکرد متفاوت و تازه‌ای که در این انتشارات اتخاذ شده، اهتمام به ترجمه و نشر رمان‌های پرمخاطب به قلم نویسندگان مسلمان ساکن کشورهای غربی است. رمان‌هایی که از حیث موضوعی توجهی ویژه به مسایل و دغدغه‌هایی دارند که مسلمانان به‌خصوص جوانان مسلمان در دنیای مدرن با آن‌ها دست و پنجه نرم می‌کنند. مسایلی مانند حجاب، ازدواج، سبک زندگی، فراغت و نظایر آن‌ها. رمان‌های «بهم میاد؟» (اثر رنده عبدالفتاح)، «عشق زیر روسری» (اثر شلینا زهرا جان‌محمد) و «مسجد پروانه» (اثر جی.ویلو ویلسون) هرسه با ترجمه‌ی محسن بدره از این رمان‌ها هستند که انتشار آن‌ها با استقبال بالای مخاطبان مواجه شده ‌است. مسأله‌ی فلسطین محور دیگری است که در انتخاب رمان‌های ترجمه مدنظر بوده است. تاکنون سه کتاب «زخم داوود» (اثر سوزان ابوالهوی، ترجمه‌ی فاطمه هاشم‌نژاد)، «جایی که خیابان‌ها نام داشت» (اثر رنده عبدالفتاح، ترجمه‌ی مجتبی ساقینی) و «غزه از بازگشت می‌نویسد» (ترجمه‌ی امیرحسین حیدری) با این موضوع منتشر شده است.          

 

پنج. شیعه‌شناسی

شاخه‌ی دیگر آثار نشر آرما، شیعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی اجتماعی پیرامون تشیع و شیعیان است. شیعه‌شناسی گرچه امروزه و به‌خصوص پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به شاخه‌ای مهم و قابل اعتنا در آکادمیای غربی تبدیل شده است، اما هنوز در جامعه‌ی علمی ما مقوله‌ی مهجور و حتی گاه مطرودی است. گویا حساسیت بالای مقوله‌ی دین و باورهای دینی، هم از جانب بدنه‌ی دین‌داران و هم از جانب متولیان سنتی و مدرن دین (نهاد روحانیت و نهاد دولت)، دین‌داری را به منطقه‌ی ممنوعه‌ای بدل ساخته که ورود پژوهشگرانه و نقادانه به آن مستلزم تحمل هزینه‌های بسیار است. گرچه بوده‌اند و هستند پژوهشگرانی که براساس دغدغه‌ی شخصی به‌طور منفرد و پراکنده در این حوزه ورود کرده‌اند و البته هزینه‌های آن را هم متحمل شده‌اند. مجموعه آثار مطالعاتی موجود به زبان فارسی پیرامون تشیع، تاکنون غالباً در حوزه‌ی پژوهش‌های کلامی، تاریخی و ادبی بوده است و شاخه‌ی مطالعات اجتماعی، با‌وجود اهمیت و ضرورت بالایی که دارد، کماکان نحیف و کم‌شمار است. مجموعه «کتاب‌های سرو» تلاشی است برای تغییر این وضعیت و گامی در راستای غنابخشی به ادبیات نظری و پژوهش‌های اجتماعی ـ فرهنگی تشیع و شیعیان. در این مجموعه به تشیع (به‌مثابه‌ی دین زیسته) و مقولات و مسایل انضمامی مرتبط با تشیع و شیعیان در دنیای امروز پرداخته می‌شود. به‌تبعِ تنوع این مقولات و مسایل، طیف موضوعی کتاب‌ها نیز گسترده است؛ از مطالعات مناسک و آیین‌های شیعی (عزاداری‌ها، اعیاد، زیارت، نذر، اعتکاف و...) تا مطالعات سازمان شیعی (حوزه و روحانیت) و زیست روزمره‌ی شیعیان و دیگر مقولات منتسب به تشیع. وجه اشتراک این کتاب‌ها (که هم آثار تألیفی و هم ترجمه‌ای را شامل می‌شوند) پرداختن به مسایل انضمامی تشیع در دنیای امروز از منظر مجموعه دانش‌های اجتماعی (جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی، ارتباطات و رسانه و مطالعات فرهنگی) است. از کتاب‌های مجموعه‌ی سرو، این عناوین را می‌توان نام برد: «شیعه‌شناسی در ایتالیا» (اثر بیانکا ماریا اسکارچا آمورتی، ترجمه‌ی لیلا کرمی)، «تصوف ایرانی و عزاداری عاشورا» (اثر محمد مشهدی نوش‌آبادی)، «دوراهی روحانیت: جستارهایی درباره‌ی مرجعیت شیعه در ایران معاصر» (اثر کمال رضوی)، «تراژدی جهان اسلام» (اثر محسن حسام مظاهری)، «زیست شیعی» (اثر دیوید تورفیل، ترجمه‌ی شهاب‌الدین عودی)، «پیاده‌روی اربعین: تأملات جامعه‌شناختی»، «انسان‌شناسی هیئت‌های مذهبی در ایران» (اثر جبار رحمانی)، «آیین‌های تلویزیونی و بازنمایی حزن و فرح مذهبی» (اثر علی جعفری)، «عاطفه‌گرایی و عقل‌گرایی در مراسم مذهبی» (اثر علی‌رضا قبادی) و «پُل تا جزیره: تأملاتی جامعه‌شناختی در موقعیت پساانقلابی روحانیت» (اثر مهدی سلیمانیه).

 

شش. مطالعات جنگ

یکی دیگر از موضوعات مورداهتمام در نشر آرما، جنگ ایران و عراق به‌ویژه مطالعات فرهنگی اجتماعی درباره‌ی آن رخداد است. مقوله‌ای که با وجود گستردگی و اهمیت آن، متاسفانه تاکنون در پژوهش‌های اجتماعی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. مسئولان نشر آرما، پیش از این انتشار نشریه‌ی «هابیل» را در کارنامه‌ی خود داشتند؛ نشریه‌ای که بر نقد روایت‌های رسمی از جنگ و حمایت از روایت‌های متکثر و مردمی تأکید داشت. همین رویکرد در انتشارات نیز پی گرفته و به انتشار آثاری چون «شخم در مزرعه: نقدهایی بر روایت رسمی از جنگ» (اثر برگزیده‌ی پانزدهمین دوره‌ی کتاب سال دفاع مقدس)، «رنگ، رنگ، جنگ» (اثر برگزیده‌ی شانزدهمین دوره‌ی کتاب سال دفاع مقدس)، «اسطوره‌ی همت: نشانه‌شناسی شهید همت» و «خطر سقوط بهمن: سه مقاله درباره‌ی خاطرات جنگ» (هر چهار عنوان اثر محسن حسام مظاهری) منجر شده است.

خاطرات جنگ شاخه‌ی دیگری از منشورات آرما در حوزه‌ی جنگ است که کتاب‌هایی چون «ر» (اثر مریم برادران، منتخب جایزه‌ی کتاب جلال آل‌احمد)، «سنگریزه‌هایی که شمارش نشدند» (خاطرات صباح زبیدی) و «1621» (خاطرات سیدحمیدرضا میرمحمدصادقی) را شامل می‌شود.

 

هفت. کودک و نوجوان‌

از سال 96 بخش تازه‌ای در نشر آرما با محوریت انتشار کتاب‌های کودک و نوجوان راه‌اندازی شده است. این بخش «کتاب‌های آهو» نام دارد و تاکنون در آن 8 عنوان کتاب منتشر شده است که عبارتند از: «اتوبوسی به نام بهشت» (اثر باب گراهام، ترجمه‌ی مائده اژه‌ای)، «کتاب‌های شگفت‌انگیز آقای موریس» (اثر ویلیام جویس، ترجمه‌ی مائده اژه‌ای)، «قصه‌های اولین قرآن من» و «خدیجه اولین بانوی مسلمان» (هردو اثر ثانی‌اثنین‌خان، ترجمه‌ی نرگس بابایی صالح)، «رنگ‌های مسلمانی من»، «اگر دانه‌ای بکاری» (اثر کدیر نلسون، ترجمه‌ی ندا حیدری) و «همه‌چیز خوب پیش خواهد رفت» (اثر لیزا ترکیوست، ترجمه‌ی ندا حیدری) و «یک داستان درهم برهم» (اثر پاتریک مک‌دونل، ترجمه‌ی نرگس بابایی صالح). انتشار آثار فاخر با مضامینی چون مفاهیم انسانی، اخلاقی و فرهنگ، تاریخ و هویت اسلامی، دغدغه‌ای است که در انتخاب و تولید کتاب‌های این بخش مورد توجه قرار دارد.

*

این هفت دسته، مهم‌ترین و اصلی‌ترین محورهای موردتوجه در نشر آرما بوده‌اند. اما در کارنامه‌ی این نشر، علاوه بر موضوعات مذکور، انتشار آثاری در موضوعات هنر، مانند کتاب نفیس «نام علی(ع) در معماری اسلامی ایران» (اثر غلامحسین معماریانی) و «خسروانی‌ها» (اثر اکبر یاوریان)، مهارت‌های زندگی مانند «دخترانه» (اثر سمیه‌سادات لوح موسوی)، شعر مانند «خنده‌های امپراتور» (اثر رضا احسان‌پور) و موضوعات دیگر نیز قرار دارد.